Odkryj 1 artystów z Serbii

Pewnego razu, gdy ja - Vladimir Veličković - spacerowałem ulicami Belgradu w deszczowe popołudnie, mój wzrok padł na scenę, która pozostała ze mną do dziś: Stary mężczyzna stojący pod ociekającym wodą daszkiem, trzymający w dłoniach pomięty szkicownik. Jego palce, naznaczone upływem czasu, przesuwały się po papierze, jakby odtwarzał samo miasto za pomocą zaledwie kilku linii. W tym momencie zdałem sobie sprawę, jak bardzo Serbia opowiada swoje historie nie tylko w zabytkach, ale przede wszystkim w obrazach, kolorach i liniach. Serbska sztuka żyje z tych cichych, często pomijanych chwil - z poezji codziennego życia, uchwyconej w akwarelach, rysunkach i fotografiach, które sprawiają, że niewidzialne staje się widzialne.



Z czego wiele osób nie zdaje sobie sprawy: Serbskie malarstwo to kalejdoskop Wschodu i Zachodu, tradycji i nowych początków. W zadymionych kawiarniach Skadarliji, gdzie niegdyś ścierali się bohema i intelektualiści, powstawały nie tylko gorące debaty, ale także szkice na serwetkach, spontaniczne portrety i pierwsze szkice do dzieł, które później zdobiły ściany Galerii Narodowej. Artyści z mojej ojczyzny - od Paji Jovanović, której obrazy olejne uchwyciły światło bałkańskich krajobrazów niczym cenną tajemnicę, po Nadeždę Petrović, której ekspresyjne pociągnięcia pędzla sprawiają, że cierpienie i nadzieja całego pokolenia stają się namacalne - wszyscy oni nadali Serbii niepowtarzalny podpis. Ich prace nie są zwykłymi obrazami, ale emocjonalnymi mapami, na które nakłada się historia, ból i tęsknota.



Ale Serbia nie byłaby Serbią, gdyby nie badała na nowo granic własnej sztuki. W latach sześćdziesiątych, gdy świat przeżywał wstrząsy, artyści tacy jak Dušan Džamonja i Marina Abramović sięgnęli po aparat fotograficzny, papier fotograficzny i sitodruk - i przekształcili serbską scenę artystyczną w laboratorium eksperymentów. Fotografia stała się zwierciadłem zmieniającego się społeczeństwa, a grafika protestem przeciwko zapomnieniu. Nawet dziś, gdy chodzę po pracowniach młodych artystów, wyczuwam to niepohamowane pragnienie nowych początków: stare rodzinne zdjęcia są malowane żywymi kolorami gwaszu, kolaże są tworzone z wycinków z gazet i rysunków węglem, które celebrują życie między Dunajem a Sawą we wszystkich jego sprzecznościach.



Serbia to kraj, który nie ukrywa swojej sztuki w martwych naturach oprawionych w złote ramy, ale wyprowadza ją na ulice, do kawiarni i do ludzkich serc. Jeśli przyjrzysz się uważnie, odkryjesz kawałek tej nieokiełznanej duszy w każdym obrazie, każdym rysunku, każdej odbitce - i być może, tak jak ja w deszczu, moment, który pozostanie z tobą.